Йомырка – һәр көнне диярлек өстәлебезгә куела торган, гади һәм шул ук вакытта бик файдалы ризык. Ул иртәнге ашка да, төшке ашка да, хәтта кичке ашка да бик яраклы. Ләкин күпләр йомырканың организмга нинди зур файда китергәнен белми дә. Бу мәкаләдә без йомырканың файдасы, аның составы һәм сәламәтлек өчен ни өчен мөһим булуы турында сөйләшербез.
Йомырка составы
Йомырка – чын мәгънәсендә уникаль продукт. Аның составына кеше организмына кирәкле бик күп файдалы матдәләр керә:
Аксым (Белок): Йомырка аксымы организм тарафыннан 98% ка үзләштерелә. Бу иң сыйфатлы һәм "камил" аксым санала.
- Витаминнар: А, D, Е, К витаминнары, шулай ук В төркеме витаминнары (В1, В2, В6, В12, фолий кислотасы).
Минераллар: тимер, кальций, фосфор, магний, калий, цинк.
Лецитин: баш мие эшчәнлеген яхшыртучы һәм кандагы холестеринны көйләүче матдә.
- Лютеин һәм зеаксантин: күзләр сәламәтлеге өчен бик мөһим булган антиоксидантлар.
Йомырканың төп файдасы
Даими рәвештә йомырка ашау сәламәтлеккә түбәндәгечә уңай тәэсир итә:
1. Баш мие һәм хәтерне яхшырта Йомырка составындагы лецитин һәм В төркеме витаминнары нерв системасын ныгыта, хәтерне яхшырта һәм стресска каршы торырга ярдәм итә. Укучыларга һәм зур яшьтәге кешеләргә йомырка ашау бигрәк тә файдалы.
2. Күзләр сәламәтлеген саклый Күзләрнең челтәркатлавы бозылудан саклаучы лютеин һәм зеаксантин матдәләре нәкъ менә йомырканың сарысында күп. Көн дәшә бер йомырка ашау күзләрнең яктылыкны яхшырак күрү сәләтен арттыра.
3. Сөякләрне һәм тешләрне ныгыта Йомыркадагы D витамины һәм кальций сөяк тукымаларын ныгыта. Бу бигрәк тә балалар өчен (үсеп буй җиткергәндә) һәм өлкәннәр өчен (остеопороз профилактикасы) бик мөһим.
4. Иммунитетны күтәрә А, Е витаминнары һәм антиоксидантлар организмны төрле вируслардан һәм инфекцион авырулардан сакларга ярдәм итә.
5. Авырлыкны киметергә булыша Йомыркада калория аз (бер данәдә якынча 70-80 ккал), ләкин ул туклыклы. Иртәнге ашка йомырка ашаган кеше көн дәшә азрак ачлык хис итә һәм артык ризык ашамый.
Аксымы яки сарысы: кайсысы файдалырак?
Күп кеше сарысындагы майдан һәм холестериннан куркып, аны ашаудан туктый һәм бары тик аксымын (белок) гына ашый. Ләкин бу зур ялгышлык!
Аксым – чиста протеин, ул мускуллар үсеше өчен кирәк.
Сарысы – файдалы матдәләрнең (витаминар, майлар, лецитин) төп чыганагы.
Фәнни тикшеренүләр күрсәткәнчә, йомыркадагы холестерин кандагы "начар" холестерин дәрәҗәсенә тискәре тәэсир итми, чөнки аның составындагы лецитин моңа комачаулый. Шуңа күрә йомырканы тулысынча ашагыз!
Көнгә ничә йомырка ашарга ярый?
Табиблар-диетологлар фикеренчә, сәламәт кеше өчен көнгә 1-2 йомырка ашау зыян китерми, киресенчә, файда гына китерә. Әгәр сез спорт белән шөгыльләнәсез һәм аксымга ихтыяҗ зур булса, 3-4 йомырка аксымын ашарга мөмкин (сарысын киметеп).
Мөһим: Йомырканы яхшылап пешереп ашау куркынычсыз. Чи йомыркада сальмонелла бактерияләре булырга мөмкин.
Нәтиҗә
Йомырканың файдасы бәхәссез. Ул – арзан, тәмле һәм бик туклыклы продукт. Сезнең рационда йомырка булса, сезгә энергия, яхшы хәтер һәм ныклы сәламәтлек гарантияләнә!